Pse ndonjëherë s’e ndalim dot të qeshurën? Studim i ri dallon dy rrjete në tru
Një rishikim shkencor i vitit 2026 tregon se e qeshura mbështetet në dy sisteme të veçanta nervore: një emocional dhe një që lidhet me komunikimin shoqëror. Kjo mund të shpjegojë pse shpërthimet e pakontrollueshme ndodhin dhe pse qeshim më shumë në shoqëri.
Shkencëtarët raportojnë se truri aktivizon dy rrjete të dallueshme kur qeshim: një që gjeneron reagime emocionale spontane dhe një tjetër që mbështet përdorimin e së qeshurës gjatë komunikimit. Gjetjet përmblidhen në një rishikim të botuar në vitin 2026 në revistën Trends in Neurosciences.
Sipas analizës, e qeshura shfaqet shumë më shpesh në prani të të tjerëve – studimet e citojnë një probabilitet rreth 30 herë më të lartë sesa kur jemi vetëm – dhe ndodh veçanërisht me njerëz të afërt. Gjatë bisedave të përditshme, ajo mund të përsëritet disa herë brenda pak minutash, shpesh për të sinjalizuar pajtim, për të zbutur tensionin ose për të forcuar lidhjen shoqërore.
Rrjeti “emocional” përfshin zona si korteksi cingular anterior dhe pjesë të lobit temporal, si dhe struktura të thella. Stimulimi klinik i këtyre rajoneve, i dokumentuar te disa pacientë me epilepsi, ka shkaktuar të qeshura të menjëhershme, me intonacion të lartë dhe ndjesi kënaqësie. Ky sistem, i konsideruar më i vjetër në evolucion, ndërvepron me rrugë neurokimike të shpërblimit dhe mund të lidhet me ulje të përkohshme të ndjeshmërisë ndaj dhimbjes.
Rrjeti i dytë përqendrohet në zonat motorike dhe paramotorike, të cilat koordinojnë lëvizje të vullnetshme të traktit vokal. Kjo “e qeshur bisedore” është zakonisht e shkurtër, me ton më të ulët dhe të kontrolluar, e ngjashme me modelin e të folurit, dhe nuk kërkon domosdoshmërisht një përjetim të fortë emocional.
Dallimi midis këtyre dy sistemeve shpjegon edhe pse, pas goditjeve në tru që prekin qendrat e të folurit, disa persona humbasin aftësinë për të komunikuar me fjalë por ruajnë të qeshurën dhe të tjera shprehje emocionale. Kjo nxjerr në pah se rrjetet e të folurit dhe ato të reagimeve spontane nuk përputhen plotësisht.
Sipas autorëve, kuptimi i këtyre mekanizmave hedh dritë mbi mënyrën si truri ndërthur emocionet, trupin dhe marrëdhëniet shoqërore, si dhe hap shtigje për të studiuar empatinë, përhapjen e emocioneve dhe përpunimin e dhimbjes.
