Zelensky sfidon BE-në: A mund ta mbajë Evropa e vetme barrën e Ukrainës?
Pas samitit të BE-së në Bruksel, Volodymyr Zelensky kërkoi përgjigje të qarta: sa larg mund të shkojë Evropa në mbështetjen ushtarake, financiare dhe politike për Ukrainën, nëse SHBA tërhiqet? Hezitimet brenda BE-së dhe debatet për financimin u vunë në pah.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, pas samitit të krerëve të BE-së në Bruksel, ngriti publikisht dilemën nëse Bashkimi Evropian mund ta përballojë i vetëm mbështetjen ushtarake, financiare dhe politike për Ukrainën, nëse Shtetet e Bashkuara tërhiqen nga roli i tyre si aleate kryesore.
Marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Kievit paraqiten të tensionuara: Presidenti Donald Trump ka pezulluar sanksionet ndaj Rusisë për të siguruar karburant më të lirë dhe ka kritikuar taktikat e sulmeve ukrainase ndaj infrastrukturës energjetike ruse. Sipas përshkrimit të situatës, Shtëpia e Bardhë ka kufizuar edhe mbështetjen teknike për Kievin, ndërsa çaktivizimi i komponentëve ushtarakë të Starlink-it ka dobësuar aftësitë e paralajmërimit të hershëm dhe të dronëve interceptues ukrainas.
Zelensky u shpreh demonstrativisht pranë evropianëve, duke i vlerësuar drejtuesit e BE-së si “liderët e vërtetë të botës së lirë”. Por ai kërkoi vendime të shpejta dhe konkrete: Ukrainës i duhen raketat PAC-2 dhe PAC-3 për sistemet Patriot, të cilat shtetet evropiane i kanë në rezerva. Disa vende të BE-së hezitojnë t’i zbrazin stoqet, ndërsa Gjermania ka marrë licencë për prodhimin e një modeli më të vjetër të raketave amerikane – një ndihmë që do të vijë pas rreth një viti, jo për këtë dimër.
Dimensioni financiar është po aq i ndërlikuar. Paketa evropiane prej 90 miliardë eurosh e miratuar një vit më parë duket pothuajse e shpenzuar, ndërsa burime ukrainase flasin për një boshllëk prej 70 miliardë eurosh. Kryeqytetet evropiane kërkojnë nga Kievi një bilanc të detajuar të nevojave, teksa opsionet në tryezë janë të vështira: përdorimi i aseteve të ngrira ruse në Belgjikë përballet me kundërshtimin e qeverisë belge, ndërsa borxhi i përbashkët i BE-së mbetet tabu për vendet financuese si Gjermania. Këto debate zhvillohen paralelisht me përpjekjet për të rënë dakord mbi një buxhet shumëvjeçar, i cili kritikohet nga forcat e ekstremit të djathtë si shpërdorim fondesh.
Sa i përket anëtarësimit, edhe pse BE-ja sinjalizon hapjen e dy kapitujve të tjerë negociues me Kievin, dinamika mbetet e vështirë: përmasat e vendit, pesha e bujqësisë dhe sfidat me korrupsionin e vendosin Ukrainën pas kandidatëve të tjerë. Në Bruksel, të premten (16.10.), kancelari gjerman Friedrich Merz tha se Moldavia dhe Mali i Zi kanë bërë më shumë përparim, ndërsa vendet baltike kundërshtuan me parullën: “Nuk ka zgjerim pa Ukrainën”.
Në fund, Zelensky ia adresoi BE-së tri pyetje thelbësore – sa mund të ofrohet ushtarakisht, financiarisht dhe politikisht – por përgjigjet mbeten të përmbajtura. Megjithatë, ekziston ende shpresa që Uashingtoni të ndryshojë kursin e tij, ndaj kritikat publike ndaj SHBA-së mbeten të kufizuara, edhe nga vetë presidenti ukrainas.
