Moskë–Taliban: kontakte më të ngushta mes frikës nga IS-K dhe tensioneve me Pakistanin
Vizita e ministrit të Brendshëm rus në Islamabad nënvizon shqetësimin e Moskës për kërcënimet nga IS-K dhe hap rrugë për thellimin e kontakteve me autoritetet talibane. Bashkëpunimi synon sigurinë, por ngjall kritika për bilancin e të drejtave në Afganistan.
Ministri i Brendshëm i Rusisë, Vladimir Kolokoltsev, zhvilloi këtë javë një vizitë zyrtare në Islamabad, e para e këtij niveli nga Moska për çështje të brendshme, duke vënë në pah rritjen e shqetësimeve ruse për sigurinë në krahun jugor dhe për kërcënimin nga dega IS-K e Shtetit Islamik.
Udhëtimi pasoi takimin e Formatit të Moskës për Afganistanin, ku përfaqësues nga Rusia, Kina, India dhe Irani morën pjesë dhe ku delegacionet pakistaneze e talibane u përplasën lidhur me akuzat për strehim të militantëve. Zyrtarisht, Moska dhe Islamabadi folën për forcimin e marrëdhënieve, por analistët e lidhin agjendën me frenimin e IS-K, i cili është lidhur me sulme të profilit të lartë në Kabul (2021), Kerman (2024) dhe sallën e koncerteve Crocus në Rusi (2024).
Rusia ka thelluar kontaktet me Kabulin, teksa talibanët kërkojnë pajisje ushtarake ruse, përfshirë dronë, si kundërpeshë ndaj Pakistanit. Qasja më e hapur e Moskës ndaj talibanëve është kritikuar gjerësisht për shkak të kufizimeve ndaj grave dhe shtypjes së kundërshtarëve në Afganistan. “Rusia siguron një zonë tampon afgane me kosto të ulët”, tha për Atlantic Council analisti Omar Samad, duke e përshkruar këtë si një riorganizim rajonal për të frenuar IS-K.
Shqetësimi i Rusisë u artikulua edhe nga kreu i FSB-së, Aleksandr Bortnikov, i cili paralajmëroi për rekrutime të IS-K në Azinë Qendrore dhe brenda Rusisë. Në korrik 2025, Moska u bë vendi i parë që njohu zyrtarisht qeverinë talibane, duke sinjalizuar një kthesë nga politika e viteve 1990. Në maj, Sergei Shoigu dhe ministri taliban i Mbrojtjes, Mohammad Yaqoob, nënshkruan në Moskë një marrëveshje bashkëpunimi ushtarako-teknik, që sipas Yaqoob përqendrohet te riparimi dhe mirëmbajtja e pajisjeve të prodhimit rus në Afganistan.
Raportime të muajve të fundit sugjerojnë mbështetje më të drejtpërdrejtë për forcat talibane: Afghanistan International, duke cituar dy burime në Ministrinë talibane të Mbrojtjes, shkroi në qershor se Rusia po financon, trajnon dhe pajis njësi speciale me rreth 8.000 efektivë, të quajtur Njësia Hibati, për operacione kundër IS-K dhe për sigurimin e kufirit me Pakistanin. Më 1 tetor, i njëjti medium raportoi se talibanët po kërkojnë dronë dhe pajisje ushtarake nga Bjellorusia me miratimin e Moskës dhe mbështetje financiare të Indisë; pretendime që nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur. Ndërkohë, talibanët thuhet se kanë rritur mbikëqyrjen me dronë në Badakhshan.
Tensionet me Pakistanin mbeten të larta pas shkëmbimeve të vazhdueshme përgjatë kufirit dhe sulmeve ajrore pakistaneze në 2024–2026, të cilat Kabuli i dënon, ndërsa Islamabadi akuzon Afganistanin për strehim të TTP-së, gjë që talibanët e mohojnë. “Narrativa e kërcënimit e përforcon rolin e sigurisë që Moska ia ka caktuar vetes në Azinë Qendrore, ndërsa partneriteti me Kabulin i siguron mjetet për ta ushtruar këtë rol”, shkroi analisti Eldaniz Gusseinov. Sipas Omar Samad, talibanët përfitojnë njohje, mbështetje kundër terrorizmit dhe ndihmë të ulët kostoje për mirëmbajtjen e pajisjeve sovjetike, pa u shndërruar ende në një arsenal të ri armësh.
