SHBA shpall sanksione ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare, mes tensioneve me aleatët evropianë
Administrata Trump sanksionoi Gjykatën Penale Ndërkombëtare disa orë pasi ish-gjyqtarja Navi Pillay mori Nobelin e Paqes. Masa synon edhe kompanitë që bashkëpunojnë me institucionin, ndërsa GJPN premton se puna do të vazhdojë.
Shtetet e Bashkuara vendosën të premten sanksione ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN), vetëm pak orë pasi ish-gjyqtarja e saj Navi Pillay u vlerësua me Çmimin Nobel për Paqen. Vendimi i administratës së presidentit Donald Trump rrezikon të thellojë përplasjet me aleatët evropianë.
Sipas Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, Uashingtoni po ndalon transaksionet me GJPN-në për të “ndërprerë burimet financiare” të gjykatës dhe për të parandaluar ndjekjen penale të qytetarëve amerikanë. Ai tha se masa është strukturuar për t’i lënë hapësirë gjykatës dhe shteteve palë të adresojnë shqetësimet e SHBA-ve, ndërsa Thesari pritet të lëshojë licenca për të “mbrojtur interesat amerikane”.
Zëvendësprokurorja e GJPN-së, Nazhat Shameem Khan, i quajti sanksionet “të dënueshme” dhe theksoi se ato synojnë të minojnë shtetin e së drejtës në nivel ndërkombëtar. “Puna jonë do të vijojë në të gjitha çështjet që trajtojmë, në hetimet dhe ndjekjet tona penale”, deklaroi ajo.
Masa e re shkon përtej sanksioneve të mëparshme ndaj zyrtarëve të GJPN-së, pasi mund të prekë edhe kompani që ofrojnë shërbime për institucionin, përfshirë banka, sigurime dhe teknologji. Gjatë mandatit të tij të parë, Trump kishte sanksionuar zyrtarë të gjykatës, masa që u hoqën më pas nga presidenti Joe Biden; sanksionet e reja u njoftuan pak ditë pas rikthimit të Trump në detyrë në janar 2025.
Uashingtoni ka kundërshtuar prej kohësh urdhër-arrestet e GJPN-së ndaj zyrtarëve izraelitë, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu, si dhe hetimin e mëparshëm për veprimtarinë e ushtarëve amerikanë në Afganistan, që tashmë është mbyllur. Në pritje të sanksioneve, gjykata ka nisur të zëvendësojë programet e Microsoft-it me alternativa me burim të hapur dhe ka rinegociuar shërbime bankare e sigurime shëndetësore.
Regjistrari i gjykatës, Osvaldo Zavala Giler, u kërkoi vendeve të Bashkimit Evropian të përgatiten për përdorimin e “mekanizmit bllokues” kundër efekteve jashtë juridiksionit amerikan. GJPN, e krijuar në vitin 2002 dhe me 125 shtete anëtare—përfshirë të gjitha vendet e BE-së dhe anëtarët e NATO-s, me përjashtim të SHBA-së dhe Turqisë—gëzon mbështetje të gjerë nga aleatë kyç të Uashingtonit dhe ka selinë në Holandë.
