BE përgatit skenarë për përgjigje ndaj një sulmi hibrid me shumë viktima, mes dilemave me rolin e NATO-s
Institucionet e BE-së po diskutojnë hapat urgjentë në rast të një sulmi hibrid me pasoja të rënda njerëzore, pas rritjes së incidenteve të dyshuara në Evropë. Debati prek edhe kufijtë me kompetencat e NATO-s.
Bashkimi Evropian po shton përgatitjet për skenarë krizash nëse një sulm hibrid do të shkaktonte shumë viktima, sipas diplomatëve dhe zyrtarëve evropianë. Diskutimet janë intensifikuar javët e fundit, pas zbulimit në gusht të një tentative për sulm me dronë të pajisur me eksplozivë në aeroportin Leipzig/Halle në Gjermani, të cilin autoritetet atje e kanë lidhur me Rusinë.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka paralajmëruar se një incident i tillë, nëse do të ishte realizuar, mund të kishte sjellë pasoja të rënda dhe humbje jete. Përfaqësuesit e 27 vendeve anëtare kanë zhvilluar takime me masa të forta sigurie, ku janë diskutuar opsione për reagim të përbashkët në rast skenari me viktima të shumta.
BE-ja zotëron tashmë mekanizma për kërcënime hibride si sulme kibernetike, sabotime dhe ndërhyrje në zgjedhje, por një ngjarje me dhjetëra viktima shihet si nivel tjetër krize që kërkon koordinim më të shpejtë. Mes ideve të shqyrtuara janë ekipet e reagimit të shpejtë, përdorimi i fondeve evropiane për vendin e prekur dhe një komunikim i unifikuar publik nga drejtuesit e BE-së.
Rritja e alarmit vjen mes një vargu incidentesh të konsideruara si pjesë e spektrit hibrid: përdorim dronësh, zjarre të dyshimta në infrastrukturë kritike, tentativa për mjete ndezëse në qendra transporti dhe shkelje të përsëritura të hapësirës ajrore. BE-ja ka akuzuar shpesh Moskën për sabotime, sulme kibernetike dhe dezinformim, akuza që Rusia i ka mohuar. Ekspertë paralajmërojnë se metodat gjithnjë e më të rrezikshme mund të rrisin gjasat për viktima.
Koordinimi me NATO-n dhe çështja e kompetencave
Debati prek edhe kufijtë me rolin e NATO-s, me disa kryeqytete që paralajmërojnë kundër krijimit të strukturave paralele që mund të sjellin konfuzion në momentet kritike. Sipas vlerësimeve, një ndarje funksionale do të shihte NATO-n të përqendrohej te parandalimi ushtarak dhe shkëmbimi i informacionit, ndërsa BE-ja te mbrojtja civile dhe menaxhimi politik i krizës.
Siguria e informacionit të klasifikuar është një tjetër pikë e ndjeshme: diplomatë kanë shprehur frikë nga rrjedhje të të dhënave nga takimet e BE-së. Paralelisht, von der Leyen ka hedhur idenë e një “protokolli emergjent për sigurinë” dhe madje një “Këshilli Evropian të Sigurisë”, ndërsa disa shtete kujtojnë se ekziston IPCR, mekanizmi që mundëson thirrjen e takimeve urgjente dhe përfshirjen e ekspertëve ndërkombëtarë.
Përvoja nga sulmet terroriste në Paris në vitin 2015, kur Franca aktivizoi nenin 42.7 për ndihmë të ndërsjellë, shihet si precedent politik, edhe pse nuk çoi në një operacion të përbashkët ushtarak të BE-së. Sfida aktuale është përcaktimi i një reagimi të qartë dhe të koordinuar evropian ndaj një sulmi hibrid me shumë viktima, sidomos kur identifikimi i autorit mund të kërkojë kohë.
