Paralajmërim për tensione: tre territore që mund të çojnë drejt përplasjeje ndërkombëtare
Emrat e tre ishujve strategjikë në Gjirin Persik janë rikthyer në qendër të vëmendjes ndërkombëtare, rreth një muaj pas nisjes së konfliktit me Iranin. Bëhet fjalë për Abu Musa, Tunb i Madh dhe Tunb i Vogël, të cilët aktualisht kontrollohen nga Teherani, por prej dekadash pretendohen nga Emiratet e Bashkuara Arabe.
Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, përfshirë Axios, dhe burimeve pranë administratës amerikane, Pentagoni po shqyrton mundësinë e marrjes nën kontroll të këtyre ishujve si pjesë e një strategjie më të gjerë kundër Iranit. Ky opsion përmendet krahas skenarëve të tjerë, si një ndërhyrje tokësore apo një fushatë intensive bombardimesh.
Këto zhvillime vijnë në një kohë kur disa vende, si Turqia dhe Pakistani, po përpiqen të ndërmjetësojnë për një armëpushim. Ndërkohë, Irani ka refuzuar kushtet e paraqitura nga administrata e Donald Trump për përfundimin e konfliktit, duke i cilësuar ato të papranueshme.
Një konflikt i vjetër për sovranitetin
Përplasjet mes Iranit dhe Emirateve për këta ishuj datojnë që nga viti 1971, kur forcat iraniane morën kontrollin pas largimit të trupave britanike nga rajoni. Abu Musa ishte nën administrimin e Sharjahut, ndërsa dy ishujt Tunb i përkisnin Ras al-Khaimah.
Pas Revolucionit Islamik të vitit 1979, autoritetet iraniane forcuan më tej kontrollin dhe prania ushtarake në këto territore u rrit gradualisht. Nga ana tjetër, Emiratet nuk kanë hequr dorë nga pretendimet e tyre, të mbështetura edhe nga vende të tjera arabe, të cilat e konsiderojnë praninë iraniane si të paligjshme.
Çështja ka rikthyer tensione edhe në marrëdhëniet ndërkombëtare, përfshirë reagime nga Rusia dhe Kina, të cilat në vitin 2023 mbështetën dialogun mes palëve.
Rëndësia strategjike e ishujve
Pozicioni i këtyre ishujve pranë hyrjes së Ngushticës së Hormuzit i bën ata thelbësorë për kontrollin e një prej rrugëve më të rëndësishme detare në botë, që lidh Gjirin Persik me Oqeanin Indian. Për këtë arsye, ato kanë një vlerë të madhe si për mbikëqyrjen e trafikut detar, ashtu edhe për operacionet ushtarake.
Ishujt përdoren shpesh nga Garda Revolucionare iraniane për stërvitje dhe demonstrime force, përfshirë testime të mjeteve detare dhe raketore. Megjithatë, mungesa e transparencës e bën të vështirë vlerësimin e saktë të kapaciteteve ushtarake në zonë.
Në të njëjtën kohë, Irani ka ndërmarrë politika për të rritur popullsinë në këto ishuj, duke ofruar stimuj ekonomikë për banorët, në përpjekje për të forcuar kontrollin e tij.
Rreziku i përshkallëzimit
Së fundmi, zyrtarë të lartë iranianë kanë paralajmëruar për plane të mundshme për sulme ndaj këtyre ishujve. Kryetari i Parlamentit, Mohammad Bagher Ghalibaf, deklaroi se ekzistojnë informacione për tentativa të tilla, duke paralajmëruar pasoja të rënda në rast ndërhyrjeje.
Megjithatë, çdo operacion për marrjen e tyre konsiderohet shumë i rrezikshëm dhe kompleks. Një prani e zgjatur ushtarake do të ekspozonte forcat ndërhyrëse ndaj sulmeve me raketa dhe dronë, duke rritur ndjeshëm rrezikun për përshkallëzim të mëtejshëm dhe humbje njerëzore.
